Nếu hỏi một người thế nào là làm chủ cuộc đời, chúng ta thường nghĩ đến những điều rất hoành tráng.
Tự do tài chính.
Làm công việc mình yêu thích.
Muốn đi đâu thì đi.
Muốn nghỉ lúc nào thì nghỉ.
Không phải lo nghĩ về tiền bạc.
Không phải phụ thuộc vào ai.
Những điều đó đều đáng quý.
Nhưng càng quan sát cuộc sống, tôi càng nhận ra quyền làm chủ cuộc đời thường xuất hiện ở những nơi rất bình thường.
Nó xuất hiện khi một người bị hiểu lầm nhưng không dành ba ngày để chứng minh mình đúng.
Nó xuất hiện khi một khoản đầu tư đứng yên mà chủ nhân của nó vẫn ngủ ngon.
Nó xuất hiện khi một người mẹ nhận ra đứa con tuổi dậy thì không còn là cậu bé lớp Một nhưng vẫn giữ được sự hài hước.
Nó xuất hiện khi chúng ta thôi chờ cuộc sống hoàn hảo rồi mới bắt đầu sống.
Những thay đổi ấy không ồn ào.
Không ai trao huy chương.
Không ai tổ chức lễ kỷ niệm.
Nhưng đó thường là những bước trưởng thành quan trọng nhất.
Dưới đây là 4 dấu hiệu cho thấy bạn đang dần lấy lại quyền làm chủ cuộc đời mình.
1. Bạn bắt đầu hỏi: “Chuyện này đang dạy mình điều gì?”
Khi gặp chuyện không như ý, bộ não con người có một năng lực rất đặc biệt.
Đó là tìm thủ phạm.
Một thương vụ đầu tư không như kỳ vọng?
Tại thị trường.
Tại chính sách.
Tại chu kỳ.
Tại ông hàng xóm xây nhà chắn mất phong thủy.
Một dự án tâm huyết nhưng ít người quan tâm?
Tại thuật toán.
Tại thời điểm.
Tại khách hàng chưa hiểu giá trị.
Một cuộc trò chuyện không vui?
Tại người kia khó tính.
Tại họ không hiểu mình.
Tại họ quá nhạy cảm.
Nếu môn đổ lỗi được đưa vào Olympic, nhiều người trong chúng ta có lẽ đủ tiêu chuẩn tranh huy chương.
Điều đáng nói là việc tìm được thủ phạm hiếm khi làm cuộc sống tốt hơn.
Nó chỉ giúp chúng ta cảm thấy dễ chịu trong vài phút.
Rồi mọi thứ vẫn ở đó.
Khoản đầu tư vẫn đứng yên.
Công việc vẫn còn khó khăn.
Mối quan hệ vẫn cần được cải thiện.
Đến một lúc nào đó, một câu hỏi khác xuất hiện:
“Chuyện này đang dạy mình điều gì?”
Câu hỏi ấy không làm vấn đề biến mất.
Nhưng nó đưa chúng ta trở lại vị trí người học thay vì người bị hại.
Một khoản đầu tư đứng yên có thể đang dạy sự kiên nhẫn.
Một lần thất bại có thể đang dạy khả năng thích nghi.
Một mối quan hệ khó khăn có thể đang dạy về ranh giới.
Một sự từ chối có thể đang dạy lòng tự trọng.
Bài học thực tế
Người trưởng thành không phải là người gặp ít vấn đề hơn.
Mà là người có khả năng biến trải nghiệm thành bài học nhanh hơn.
2. Bạn bớt phán xét người khác và cả chính mình
Có một giai đoạn trong đời, chúng ta rất thích kết luận.
Người đến muộn là thiếu trách nhiệm.
Người không dám phát biểu là thiếu tự tin.
Người đổi việc liên tục là thiếu kiên trì.
Người không tập thể dục là lười.
Người đầu tư thua lỗ là kém.
Người nuôi con khác mình là sai.
Người ăn phở mà cho dấm tỏi trước khi nếm nước dùng cũng có thể bị kết luận là “không biết thưởng thức”.
Thế giới lúc đó rất đơn giản.
Ai cũng được phân loại rất nhanh.
Cho đến khi cuộc sống bắt đầu dạy những bài học khác.
Người đến muộn có thể vừa đưa người thân đi viện.
Người ít nói có thể từng bị chê cười trong nhiều năm.
Người đổi việc liên tục có thể đang đi tìm một nơi phù hợp với giá trị sống của mình.
Người đầu tư sai có thể đang trả học phí cho những bài học mà không cuốn sách nào dạy được.
Khi hiểu điều đó, sự phán xét bắt đầu mềm lại.
Không phải vì mọi hành vi đều đúng.
Mà vì chúng ta hiểu rằng phía sau mỗi hành vi thường là một câu chuyện.
Điều thú vị hơn là sự dịu dàng ấy cuối cùng cũng quay về với chính mình.
Ta thôi dằn vặt vì những quyết định của 5 năm trước.
Bởi người của 5 năm trước không thể biết những điều mà hôm nay ta biết.
Bài học thực tế
Lòng trắc ẩn không làm chúng ta yếu đi.
Nó giúp chúng ta nhìn cuộc sống đầy đủ hơn.
3. Bạn ngừng chờ ai đó đến cứu mình
Có một điều khá hài hước.
Rất nhiều người đang chờ một phiên bản tương lai của chính mình đến giải cứu hiện tại.
“Khi nào rảnh hơn mình sẽ tập thể dục.”
“Khi nào tự tin hơn mình sẽ quay video.”
“Khi nào học xong khóa học này mình sẽ bắt đầu.”
“Khi nào đủ giỏi mình sẽ chia sẻ.”
“Khi nào hết bận mình sẽ sống cuộc đời mình muốn.”
Vấn đề là phiên bản tương lai đó thường không xuất hiện.
Hoặc nếu có xuất hiện thì lại tiếp tục nói:
“Đợi thêm chút nữa.”
Cuộc sống vì thế bị trì hoãn hết tháng này qua năm khác.
Những người dần lấy lại quyền làm chủ cuộc đời thường nhận ra một sự thật đơn giản:
Không ai đến cứu mình cả.
Và đó là tin tốt.
Bởi nếu không ai đến cứu mình thì cũng không ai có quyền quyết định cuộc đời mình.
Chúng ta có thể chưa biết hết mọi thứ.
Nhưng vẫn có thể bắt đầu.
Có thể chưa hoàn hảo.
Nhưng vẫn có thể hành động.
Có thể còn sợ.
Nhưng vẫn có thể bước một bước nhỏ.
Bài học thực tế
Sự tự tin thường xuất hiện sau hành động.
Không phải trước hành động.
4. Bạn không còn chống lại những thay đổi không thể tránh khỏi
Một trong những nguyên nhân lớn nhất của đau khổ không phải là thay đổi.
Mà là chống lại thay đổi.
Có người vẫn muốn giữ nguyên hình ảnh đứa con ngoan ngoãn của 5 năm trước trong khi con đã bước vào tuổi dậy thì.
Có người vẫn muốn giữ cách làm việc của 10 năm trước trong một thế giới đã thay đổi.
Có người cố giữ một mối quan hệ theo đúng công thức cũ dù cả hai người đã khác.
Có người vẫn mong cơ thể tuổi 50 hoạt động như tuổi 25.
Nếu được thì phòng gym chắc đã phá sản từ lâu.
Cuộc sống luôn vận động.
Con người luôn thay đổi.
Mối quan hệ luôn phát triển hoặc dịch chuyển.
Không ai đứng yên mãi được.
Những người bình an hơn không phải vì họ thích thay đổi.
Mà vì họ ngừng đòi hỏi cuộc sống phải đứng yên để phù hợp với mình.
Họ học cách thích nghi.
Học cách buông bỏ.
Học cách bắt đầu lại khi cần.
Bài học thực tế
Chấp nhận thay đổi không phải là đầu hàng.
Đó là hợp tác với thực tế.
Quyền làm chủ cuộc đời không phải là kiểm soát mọi thứ
Nhiều người nghĩ rằng làm chủ cuộc đời nghĩa là kiểm soát mọi thứ theo ý mình.
Nhưng đó là một nhiệm vụ bất khả thi.
Bạn không thể kiểm soát thời tiết.
Không thể kiểm soát thị trường.
Không thể kiểm soát suy nghĩ của người khác.
Không thể kiểm soát việc ai đó thích hay không thích mình.
Ngay cả cân nặng đôi khi cũng có chính kiến riêng.
Quyền làm chủ thực sự nằm ở nơi khác.
Không phải ở việc kiểm soát hoàn cảnh.
Mà ở cách chúng ta phản ứng với hoàn cảnh.
Không phải ở việc buộc mọi thứ diễn ra như ý.
Mà ở khả năng lựa chọn thái độ trước những điều đang diễn ra.
Khi ngừng đổ lỗi.
Khi bớt phán xét.
Khi thôi chờ người khác cứu mình.
Khi chấp nhận thay đổi là điều tất yếu.
Đó là lúc chúng ta bắt đầu lấy lại quyền làm chủ cuộc đời.
Một ghi chú nhỏ
Sau này khi tìm hiểu về coaching và sự phát triển con người, tôi nhận ra nhiều tư tưởng của bác sĩ tâm thần Milton Erickson cũng đi theo hướng đó.
Ông tin rằng con người không cần được “sửa chữa” nhiều như chúng ta nghĩ.
Họ cần được nhìn thấy những nguồn lực vốn đã tồn tại bên trong mình.
Có lẽ vì thế mà những tư tưởng ấy vẫn còn nguyên giá trị cho đến hôm nay.
Không chỉ trong coaching.
Mà trong cuộc sống thường ngày của mỗi chúng ta.
Có thể bạn cũng đang thắc mắc
Làm thế nào để thoát khỏi tâm thế nạn nhân?
Hãy bắt đầu bằng việc chuyển câu hỏi từ “Ai có lỗi?” sang “Tôi có thể học được gì từ việc này?”.
Quyền làm chủ cuộc đời là gì?
Đó là khả năng chịu trách nhiệm với lựa chọn, hành động và phản ứng của bản thân thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hoàn cảnh.
Vì sao con người thường thích đổ lỗi?
Bởi đổ lỗi giúp chúng ta giảm cảm giác khó chịu trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nó cũng làm giảm khả năng thay đổi trong dài hạn.
Làm thế nào để bớt phán xét người khác?
Hãy nhớ rằng phía sau mỗi hành vi thường là một câu chuyện mà chúng ta chưa biết.
Chấp nhận thay đổi có phải là đầu hàng không?
Không. Chấp nhận thay đổi là nhìn đúng thực tế để lựa chọn hành động phù hợp hơn.