Trước khi nghỉ hè, tôi lo về chiếc điện thoại và TV . Sau đó tôi nhận ra mình đang lo về một điều khác.
Mùa hè chưa bắt đầu nhưng trong đầu nhiều phụ huynh đã xuất hiện hàng loạt câu hỏi.
Con sẽ làm gì suốt ba tháng hè?
Có lại ôm điện thoại từ sáng đến tối không?
Có quên hết kiến thức đã học không?
Có nên đăng ký thêm lớp học?
Có nên cho đi trại hè?
Có nên đưa con về quê?
Có nên đi du lịch dài ngày?
Tôi cũng vậy.
Là một người mẹ đã từng nuôi con đang ở tuổi teen, tôi đã từng ngồi tính toán đủ mọi phương án để con có một mùa hè “ý nghĩa”.
Thậm chí tôi còn lên kế hoạch thuê một căn hộ cách trung tâm Hà Nội khoảng 35km.
Ở đó có hồ bơi.
Có sân chơi.
Có cây xanh.
Có không gian rộng để trẻ vận động.
Nghe khá hoàn hảo.
Nhưng rồi một câu hỏi bất ngờ xuất hiện trong đầu:
Liệu mình đang tạo ra một trải nghiệm mới cho gia đình?
Hay mình đang hy vọng một nơi ở mới sẽ thay đổi điều mà mình chưa thay đổi được trong mối quan hệ với con?
Và đó là lúc tôi nhận ra:
Có thể mùa hè của con thực chất lại là mùa kiểm tra tâm lý của cha mẹ.
Điều khiến cha mẹ lo lắng nhất có thực sự là chiếc điện thoại?
Nhiều người nghĩ vấn đề nằm ở chiếc điện thoại.
Nhưng nếu thành thật hơn một chút, có lẽ điều khiến chúng ta lo lắng không phải là cái màn hình nhỏ ấy.
Mà là những điều đằng sau nó.
Chúng ta sợ con tụt lại phía sau.
Sợ con thiếu động lực.
Sợ con lười biếng.
Sợ con nghiện game.
Sợ con không có tương lai tốt đẹp.
Và đôi khi còn sợ người khác đánh giá:
“Con nhà chị nghỉ hè toàn chơi điện thoại à?”
Nỗi lo ấy hoàn toàn dễ hiểu.
Bởi chúng ta yêu con.
Nhưng cũng vì yêu con nên đôi khi chúng ta muốn kiểm soát nhiều hơn mức cần thiết.
Mùa hè giống như lúc trường học tạm dừng giữ nhịp cho cuộc sống của con.
Khi đó mọi thứ hiện ra rõ hơn.
Khả năng tự quản.
Động lực nội tại.
Thói quen sinh hoạt.
Khả năng chịu trách nhiệm.
Và cả chất lượng kết nối giữa cha mẹ với con.
Trường học đang giúp cha mẹ nhiều hơn chúng ta nghĩ
Trong năm học, lịch trình của con được lấp đầy bởi:
- Giờ học.
- Bài tập.
- Giáo viên.
- Bạn bè.
- Kiểm tra.
- Kỷ luật lớp học.
Con có động lực từ bên ngoài.
Con có áp lực từ bên ngoài.
Con có người nhắc nhở từ bên ngoài.
Nhưng mùa hè thì khác.
Những chiếc khung ấy tạm biến mất.
Và lúc đó chúng ta mới nhìn thấy con thật hơn.
Có những đứa trẻ rất tự giác.
Có những đứa trẻ cần thời gian nghỉ ngơi.
Có những đứa trẻ đang mất phương hướng.
Có những đứa trẻ chỉ đơn giản là quá mệt sau một năm học.
Người lớn chúng ta sau một năm làm việc còn muốn nghỉ ngơi.
Vậy tại sao trẻ em lại không được phép có vài tuần “thở”?
Chuyển từ căn phòng này sang căn phòng khác có giúp con thay đổi không?
Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về kế hoạch thuê căn hộ nghỉ dưỡng.
Và tôi nhận ra một điều khá thú vị.
Môi trường rất quan trọng.
Nhưng môi trường không phải phép màu.
Nếu một gia đình không trò chuyện với nhau ở căn hộ hiện tại thì rất khó tự nhiên trở thành gia đình gắn kết chỉ vì chuyển sang một căn hộ khác.
Nếu cha mẹ vẫn cắm mặt vào điện thoại.
Nếu con vẫn cắm mặt vào điện thoại.
Thì khoảng cách 35km đôi khi chỉ là thay đổi địa chỉ.
Không phải thay đổi chất lượng kết nối.
Điều làm nên một mùa hè đáng nhớ không phải là nơi chúng ta ở.
Mà là cách chúng ta hiện diện cùng nhau.
Một bữa cơm không vội.
Một buổi đạp xe.
Một trận cầu lông.
Một lần cùng nấu ăn.
Một cuộc trò chuyện trước khi ngủ.
Những điều ấy thường để lại ký ức lâu hơn cả hồ bơi hay resort.
Mùa hè đầu tiên tôi thôi hỏi: “Con học gì?”
Những ngày đầu nghỉ hè, con trai tôi dành nhiều thời gian hơn cho điện thoại, TV, Rubik và đá bóng với bạn.
Tôi cũng sốt ruột.
Nhưng thay vì hỏi:
“Hôm nay con học được gì?”
Tôi thử hỏi:
“Hôm nay con muốn làm điều gì cho chính mình?”
Hoặc:
“Hôm nay con giúp điều gì cho gia đình ?
Nhưng điều bất ngờ là vài ngày sau con chủ động hỏi:
“Mẹ ơi hôm nay có việc gì cần con làm không?”
Rồi con đi giặt đồ.
Lau nhà.
Rửa bát.
Phơi quần áo.
Không ai ép.
Tôi chợt nhận ra:
Trưởng thành không chỉ được đo bằng số trang sách đã đọc.
Mà còn bằng ý thức đóng góp cho gia đình.
Một đứa trẻ biết chịu trách nhiệm với những việc nhỏ hôm nay có thể đang học những bài học lớn hơn chúng ta nghĩ.
Điều cha mẹ có thể làm trong mùa hè
1. Quan tâm đến nhịp sống trước khi quan tâm đến thành tích
Ba điều tôi đang ưu tiên quan sát:
- Giấc ngủ.
- Bữa ăn.
- Ánh nắng mặt trời.
Nếu con ngủ đủ.
Ăn đủ.
Ra ngoài vận động.
Đó đã là một nền tảng rất tốt.
2. Tạo cơ hội đóng góp thay vì giao nhiệm vụ
Thay vì:
“Con phải làm việc nhà.”
Có thể hỏi:
“Hôm nay con làm gì cho gia đình ?”
Câu hỏi này giúp trẻ cảm thấy mình là một phần của gia đình thay vì người bị sai bảo.
3. Để con có khoảng trống
Không phải mọi khoảng thời gian rảnh đều cần được lấp đầy.
Nhiều ý tưởng sáng tạo xuất hiện từ những lúc chán.
Nhiều động lực nội tại xuất hiện khi trẻ có cơ hội tự lựa chọn.
4. Kết nối trước khi sửa chữa
Nếu con dành quá nhiều thời gian cho điện thoại, hãy thử kết nối trước.
Một cuộc trò chuyện.
Một trận cầu.
Một chuyến đi bộ.
Một bữa ăn.
Con người thường hợp tác với người mà họ cảm thấy được kết nối.
Điều trẻ cần nhất trong mùa hè có thể không phải là một khóa học
Nhiều năm sau, rất có thể con sẽ không nhớ mình học khóa tiếng Anh nào.
Không nhớ làm bao nhiêu đề toán.
Không nhớ đạt trình độ gì.
Nhưng con sẽ nhớ:
Mùa hè năm ấy bố mẹ có thời gian cho mình không.
Có lắng nghe mình không.
Có cười cùng mình không.
Có tin tưởng mình không.
Mùa hè không phải để sửa chữa con.
Cũng không phải cuộc đua lấp đầy lịch trình.
Có thể mùa hè đơn giản là khoảng thời gian để cả gia đình chậm lại.
Để cha mẹ nhìn thấy con thật hơn.
Và cũng nhìn thấy chính mình thật hơn.
Nếu một chuyến đi giúp gia đình gần nhau hơn, hãy đi.
Nếu một căn hộ giữa thiên nhiên giúp mọi người có thêm thời gian bên nhau, hãy thử.
Nhưng đừng kỳ vọng rằng một địa điểm mới sẽ thay thế được sự hiện diện của cha mẹ.
Bởi điều trẻ cần nhất trong mùa hè có lẽ không phải là một nơi ở khác.
Mà là cảm giác được yêu thương, được tôn trọng và được đồng hành trên hành trình lớn lên của mình.
“Đôi khi điều cần thay đổi không phải là địa điểm nghỉ hè của con, mà là cách chúng ta hiện diện trong mùa hè ấy.”
1. Con chơi điện thoại nhiều trong mùa hè có đáng lo không?
Điều quan trọng không chỉ là thời lượng màn hình mà còn là giấc ngủ, vận động, tương tác xã hội và trách nhiệm của trẻ trong cuộc sống hằng ngày.
2. Có nên cho con học thêm trong dịp hè?
Tùy nhu cầu của từng trẻ. Hè nên cân bằng giữa nghỉ ngơi, trải nghiệm, vận động và học tập thay vì lấp đầy lịch trình.
3. Đi du lịch dài ngày có giúp con thay đổi không?
Môi trường mới có thể tạo trải nghiệm tích cực, nhưng không thay thế được sự kết nối và hiện diện thực sự của cha mẹ.
4. Cha mẹ nên ưu tiên điều gì trong mùa hè?
Giấc ngủ, dinh dưỡng, vận động, kết nối gia đình và cơ hội để trẻ học trách nhiệm thông qua các công việc phù hợp.
5. Làm sao để gắn kết với con tuổi teen trong mùa hè?
Hãy dành thời gian cùng trải nghiệm, trò chuyện không phán xét, tạo cơ hội cho con đóng góp vào gia đình và tôn trọng quyền lựa chọn của con.
Gợi ý các bài liên quan
- Khi con mất động lực học, cha mẹ nên làm gì?
- EQ không phải là kìm nén cảm xúc
- Trách nhiệm nội tâm bắt đầu từ đâu?
- Khi con mắc lỗi ở trường, bố mẹ tiếp nhận và phản hồi như thế nào?