Có một thời gian tôi tin rằng mình không phù hợp với rất nhiều thứ.
Không làm lãnh đạo “vai trưởng” được.
Không bán hàng được.
Không quay video được.
Không chạy bộ được.
Và gần đây nhất, không coaching được.
Lý do nghe cũng rất thuyết phục.
Bởi vì mỗi lần thử, tôi đều làm rất dở.
Tôi nhớ lần đầu tiên nghe lại file ghi âm một phiên khai vấn thực hành.
Trong đầu tôi nghĩ buổi đó khá ổn. Tôi hiện diện tốt. Tôi lắng nghe được. Người được khai vấn cũng chia sẻ khá nhiều.
Nhưng khi bật file ghi âm lên nghe lại, tôi chỉ muốn… độn thổ.
Tôi hỏi dài.
Tóm tắt dài.
Có những câu hỏi gần như lặp lại nhau.
Có những khoảng tôi nói nhiều hơn mức cần thiết.
Nghe xong, cảm giác đầu tiên không phải là tự hào.
Mà là ngượng.
Rất ngượng.
Nếu là vài năm trước, có lẽ tôi sẽ kết luận:
“Mình không có năng khiếu khai vấn.”
May mắn là lần này tôi không làm vậy.
Tôi chỉ tự hỏi:
Hay là mình đang đứng đúng ở chỗ mà bất kỳ người mới nào cũng phải đi qua?
Hầu hết mọi người bỏ cuộc ở cùng một nơi
Chúng ta thường nghĩ rằng điểm nguy hiểm nhất là lúc bắt đầu.
Không phải.
Bắt đầu thường khá dễ.
Khi mới bắt đầu một điều gì đó, chúng ta thường có rất nhiều động lực.
Mua đôi giày mới để chạy bộ.
Mua cuốn sổ mới để viết.
Đăng ký khóa học mới.
Lập kế hoạch cho một phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình.
Mọi thứ đều đầy hy vọng.
Điểm nguy hiểm thực sự xuất hiện sau đó.
Khi sự hào hứng qua đi.
Khi ta nhìn thấy khoảng cách giữa mình và người giỏi.
Khi video đầu tiên có vài lượt xem.
Khi bài viết đầu tiên không ai đọc.
Khi buổi khai vấn đầu tiên còn nhiều vụng về.
Khi những vòng chạy đầu tiên khiến chân đau và thở dốc.
Đó là lúc nhiều người bắt đầu kết luận về bản thân.
“Tôi không hợp.”
“Tôi không có tố chất.”
“Tôi không đủ giỏi.”
Và rồi họ dừng lại.
Không phải vì thiếu năng lực.
Mà vì diễn giải sai giai đoạn mình đang đứng.
Chúng ta đánh giá bản thân quá sớm
Một đứa trẻ tập đi sẽ ngã hàng trăm lần.
Không ai nhìn đứa trẻ rồi kết luận:
“Thằng bé không có tố chất đi bộ.”
Chúng ta hiểu rằng ngã là một phần của việc học đi.
Nhưng điều kỳ lạ là khi trưởng thành, chúng ta lại đối xử với bản thân hoàn toàn khác.
Chúng ta thất bại vài lần.
Và lập tức biến trải nghiệm đó thành bản sắc.
“Tôi là người không biết bán hàng.”
“Tôi là người không biết giao tiếp.”
“Tôi là người không biết kinh doanh.”
“Tôi là người không biết nói trước đám đông.”
Một hành động thất bại bỗng nhiên trở thành một danh tính.
Và chính điều đó khiến chúng ta mắc kẹt.
Bởi vì rất khó thay đổi khi ta đã biến một trải nghiệm tạm thời thành sự thật vĩnh viễn.
Có thể bạn không yếu như bạn nghĩ
Nhiều năm trước, tôi từng nói:
“Tôi không chạy được đâu.”
Lúc đó điều này hoàn toàn đúng.
Chạy vài trăm mét đã mệt.
Thở dốc.
Đau chân.
Muốn bỏ cuộc.
Nhưng sự thật là tôi không phải người không chạy được.
Tôi chỉ là người chưa tập đủ lâu.
Cũng giống như hiện tại.
Tôi không phải là một coach xuất sắc.
Chưa.
Tôi không phải là người quay video tự nhiên.
Chưa.
Tôi không phải là người bán hàng giỏi.
Chưa.
Từ “chưa” nghe nhỏ bé.
Nhưng nó thay đổi hoàn toàn cách chúng ta nhìn cuộc sống.
“Tôi không làm được.”
Khép lại.
“Tôi chưa làm được.”
Mở ra.
Một câu là phán quyết.
Một câu là khả năng.
Đường cong học tập không đẹp như ảnh trên mạng
Mạng xã hội khiến chúng ta dễ quên mất điều này.
Ta nhìn thấy người khác ở đoạn họ đã thành công.
Ta nhìn thấy kết quả.
Nhưng hiếm khi nhìn thấy hàng trăm lần họ làm dở trước đó.
Người viết hay từng có những bài viết tệ.
Người nói chuyện cuốn hút từng run khi đứng trước đám đông.
Người chạy marathon từng phải dừng lại sau vài phút chạy đầu tiên.
Người coach chuyên nghiệp từng hỏi những câu hỏi rất vụng.
Không ai bước vào một lĩnh vực mới với sự thành thạo ngay từ đầu.
Điều khác biệt không nằm ở tài năng.
Mà nằm ở việc ai đủ kiên nhẫn để đi qua giai đoạn vụng về.
Điều tôi học được từ con trai mình
Con trai tôi ở tuổi mới lớn
Có những giai đoạn con đầy động lực.
Có những giai đoạn con gần như không muốn học.
Có lúc rất thích một môn thể thao.
Có lúc lại bỏ ngang.
Nếu nhìn trong vài ngày hoặc vài tuần, rất dễ kết luận rằng con đang đi lùi.
Nhưng khi nhìn trong vài năm, tôi thấy một điều khác.
Con vẫn đang lớn lên.
Vẫn đang học trách nhiệm.
Vẫn đang học cách quản lý cảm xúc.
Vẫn đang học cách trở thành chính mình.
Người lớn cũng vậy.
Chúng ta thường nhìn bản thân bằng khung thời gian quá ngắn.
Một tháng.
Một quý.
Một năm.
Rồi sốt ruột.
Nhưng những thay đổi thực sự của đời người thường được đo bằng nhiều năm.
Không phải nhiều tuần.
Đừng hỏi mình có đủ giỏi không
Có lẽ câu hỏi quan trọng hơn là:
“Mình có sẵn sàng ở lại đủ lâu không?”
Ở lại với bài viết đầu tiên còn vụng.
Ở lại với video đầu tiên còn run.
Ở lại với phiên khai vấn đầu tiên còn ngô nghê.
Ở lại với những vòng chạy đầu tiên còn mệt.
Ở lại với chính mình trong giai đoạn chưa nhìn thấy kết quả.
Bởi vì đó là nơi phần lớn mọi người rời đi.
Và cũng là nơi những thay đổi thật sự bắt đầu.
Một lời nhắc cho chính mình
Mỗi khi thấy bản thân quá tệ ở một điều gì đó mới, tôi cố nhắc mình:
Đây có thể không phải bằng chứng cho thấy mình yếu.
Đây có thể chỉ là bằng chứng cho thấy mình đang học.
Và học thì luôn đi kèm với vụng về.
Nếu hôm nay bạn đang cảm thấy mình chưa đủ giỏi.
Chưa đủ nhanh.
Chưa đủ tự tin.
Chưa đủ xuất sắc.
Có thể bạn không cần thêm động lực.
Có thể bạn chỉ cần thêm thời gian.
Bởi rất nhiều người không thất bại vì họ yếu.
Họ thất bại vì bỏ cuộc ngay trước khi năng lực kịp nở hoa.
Hỏi đáp
1.Vì sao nhiều người bỏ cuộc giữa chừng dù rất có động lực lúc đầu?
Vì giai đoạn sau hứng khởi ban đầu thường xuất hiện cảm giác thất vọng, nghi ngờ bản thân và chưa thấy kết quả. Đây là phần tự nhiên của quá trình học tập.
2. Làm sao phân biệt mình không phù hợp hay chỉ đang ở giai đoạn mới bắt đầu?
Nếu bạn mới thực hiện điều đó trong thời gian ngắn và chưa có đủ số lần luyện tập, rất có thể bạn đang ở giai đoạn học hỏi chứ chưa phải không phù hợp.
3. Động lực hay kỷ luật quan trọng hơn?
Động lực giúp bắt đầu. Kỷ luật và sự kiên trì giúp đi qua giai đoạn khó khăn nhất của đường cong học tập.
4. Làm sao vượt qua cảm giác mình quá tệ?
Hãy thay câu “Tôi không làm được” bằng “Tôi chưa làm được”. Đồng thời nhìn lại sự tiến bộ trong khoảng thời gian dài hơn thay vì đánh giá bản thân theo từng ngày.
5. Người trưởng thành có học kỹ năng mới được không?
Hoàn toàn có thể. Khó khăn lớn nhất thường không nằm ở năng lực mà nằm ở sự thiếu kiên nhẫn với chính mình trong giai đoạn mới bắt đầu.
Bạn đang ở giai đoạn nào của một hành trình mới?
Học một kỹ năng mới, nuôi dạy con tuổi dậy thì, xây dựng sự nghiệp riêng hay đơn giản là tập sống bình an hơn mỗi ngày?
Hãy chia sẻ câu chuyện của bạn ở phần bình luận hoặc ghé thăm Artlifequytran để cùng nhau học cách đi chậm, đi thật và đi đủ lâu trên hành trình trưởng thành.